Hệ thống chữa cháy tự động giúp phát hiện và xử lý đám cháy kịp thời, hạn chế thiệt hại về người và tài sản. Tuy nhiên, không phải công trình nào cũng có yêu cầu lắp đặt giống nhau. Vậy quy định hệ thống chữa cháy tự động hiện nay như thế nào? Công trình nào bắt buộc phải trang bị và cần đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật nào? Cùng Basic Fire tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!
Hệ thống chữa cháy tự động là gì?
Hệ thống chữa cháy tự động là hệ thống có khả năng tự động phun hoặc xả chất chữa cháy khi phát hiện điều kiện cháy theo thiết kế.
Hệ thống giúp kiểm soát và dập tắt đám cháy ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế sự lan rộng và giảm thiểu thiệt hại.
Một hệ thống chữa cháy tự động thường bao gồm:
- Đầu phun hoặc thiết bị xả chất chữa cháy.
- Hệ thống đường ống dẫn.
- Nguồn cấp nước, bọt hoặc khí chữa cháy.
- Máy bơm, van và thiết bị điều khiển (tùy hệ thống).
- Thiết bị phát hiện, kích hoạt và giám sát liên quan.
Các loại hệ thống chữa cháy tự động phổ biến
Hiện nay, có nhiều giải pháp chữa cháy tự động được sử dụng tùy theo đặc điểm công trình:
- Hệ thống Sprinkler: Sử dụng nước để chữa cháy, phổ biến tại nhà xưởng, nhà kho và công trình thương mại.
- Hệ thống Foam: Sử dụng bọt chữa cháy, phù hợp với khu vực có nguy cơ cháy chất lỏng dễ cháy.
- Hệ thống chữa cháy khí CO2, FM-200: Thường được sử dụng tại một số khu vực có thiết bị điện, máy móc hoặc tài sản cần hạn chế hư hỏng do nước.
Việc lựa chọn hệ thống cần dựa trên công năng, đặc điểm nguy hiểm cháy và yêu cầu kỹ thuật của từng công trình.
Quy định pháp luật về hệ thống chữa cháy tự động
Việc trang bị và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động phải tuân thủ các quy định về phòng cháy, chữa cháy và tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan.
Một số văn bản quan trọng cần tham khảo gồm:
- Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15: Quy định trách nhiệm bảo đảm an toàn PCCC của cơ quan, tổ chức và cá nhân.
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PCCC và CNCH.
- QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình.
- TCVN 7336:2021: Quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt.
Những yêu cầu cần tuân thủ
Khi triển khai hệ thống chữa cháy tự động, chủ đầu tư cần chú ý:
- Xác định đúng yêu cầu trang bị hệ thống PCCC cho công trình.
- Thiết kế hệ thống phù hợp với công năng và nguy cơ cháy.
- Lựa chọn thiết bị đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
- Thi công đúng hồ sơ thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng.
- Kiểm tra, thử nghiệm khả năng hoạt động trước khi đưa vào sử dụng.
Lưu ý: Quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn không hoàn toàn giống nhau. Cần xác định rõ văn bản nào bắt buộc áp dụng và văn bản nào được viện dẫn hoặc lựa chọn theo quy định liên quan.
Công trình nào phải lắp hệ thống chữa cháy tự động?
Không phải tất cả công trình đều bắt buộc lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động.
Việc trang bị phụ thuộc vào loại hình sử dụng, quy mô, diện tích, chiều cao, hạng nguy hiểm cháy và các yêu cầu kỹ thuật áp dụng.
Một số nhóm công trình cần rà soát yêu cầu trang bị gồm:
- Nhà xưởng, nhà máy: Có dây chuyền sản xuất, máy móc và nguyên vật liệu dễ cháy.
- Nhà kho, kho hàng: Lưu trữ số lượng lớn hàng hóa, vật liệu hoặc sản phẩm có nguy cơ cháy.
- Công trình thương mại: Trung tâm thương mại, siêu thị và khu vực kinh doanh tập trung đông người.
- Công trình công cộng: Một số công trình dịch vụ và khu vực tập trung đông người.
Nhà xưởng có bắt buộc lắp hệ thống chữa cháy tự động không?
Đây là vấn đề được nhiều chủ doanh nghiệp quan tâm.
Câu trả lời là tùy thuộc vào đặc điểm và quy mô của từng nhà xưởng.
Khi xác định yêu cầu lắp đặt, cần xem xét:
- Diện tích và chiều cao nhà xưởng.
- Công năng và hoạt động sản xuất.
- Hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ.
- Bậc chịu lửa và giải pháp ngăn cháy.
- Các yêu cầu cụ thể trong quy chuẩn áp dụng.
Diện tích bao nhiêu phải lắp hệ thống chữa cháy tự động?
Không có một ngưỡng diện tích chung áp dụng cho tất cả nhà xưởng, nhà kho và công trình.
Chủ đầu tư cần đối chiếu diện tích với loại hình, công năng và các điều kiện kỹ thuật liên quan.
Để tránh thiếu hạng mục PCCC hoặc phát sinh chi phí điều chỉnh, nên rà soát yêu cầu ngay từ giai đoạn lập dự án và thiết kế công trình.
Tiêu chuẩn thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động
Thiết kế và thi công hệ thống chữa cháy tự động phải phù hợp với công năng, đặc điểm nguy hiểm cháy và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan.
Trong đó, TCVN 7336:2021 là tiêu chuẩn quan trọng đối với hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt, bao gồm Sprinkler và Drencher.
Yêu cầu về thiết kế hệ thống
Khi thiết kế cần đảm bảo:
- Chọn loại hệ thống phù hợp với công trình.
- Tính toán lưu lượng và áp lực chất chữa cháy.
- Bố trí đầu phun và đường ống đúng yêu cầu.
- Xác định nguồn cấp nước hoặc chất chữa cháy phù hợp.
- Đảm bảo khả năng phối hợp giữa các thiết bị liên quan.
Yêu cầu về thiết bị và thi công
Quá trình lắp đặt cần chú ý:
- Thiết bị có thông số kỹ thuật phù hợp với thiết kế.
- Đường ống, van và đầu phun được lắp đúng vị trí.
- Các mối nối đảm bảo độ kín và khả năng chịu áp lực.
- Thiết bị điều khiển và giám sát hoạt động ổn định.
- Thi công đúng hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật.
Kiểm tra và vận hành hệ thống
Sau khi hoàn thành lắp đặt, cần kiểm tra các hạng mục:
- Kiểm tra nguồn cấp nước hoặc chất chữa cháy.
- Kiểm tra áp lực và độ kín của đường ống.
- Kiểm tra van, đầu phun và thiết bị điều khiển.
- Thử nghiệm khả năng kích hoạt và vận hành.
- Kiểm tra tín hiệu cảnh báo và khả năng phối hợp giữa các thiết bị.
Việc kiểm tra giúp phát hiện sớm lỗi kỹ thuật, đảm bảo hệ thống sẵn sàng hoạt động khi xảy ra sự cố.
Những lưu ý khi lựa chọn và thi công hệ thống chữa cháy tự động
Theo quy định hệ thống chữa cháy tự động, để hệ thống hoạt động hiệu quả, chủ đầu tư cần quan tâm đến 5 vấn đề sau:
- Chọn đúng hệ thống
Không phải công trình nào cũng phù hợp với Sprinkler, Foam hoặc chữa cháy bằng khí. Cần căn cứ vào đặc điểm nguy hiểm cháy của từng khu vực.
- Tính toán kỹ thuật chính xác
Lưu lượng, áp lực và nguồn cấp chất chữa cháy phải đáp ứng yêu cầu thiết kế.
- Lựa chọn thiết bị chất lượng
Ưu tiên thiết bị có nguồn gốc, thông số kỹ thuật và tài liệu rõ ràng.
- Thi công đúng thiết kế
Không tự ý thay đổi vị trí đầu phun, đường ống hoặc thiết bị khi chưa được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.
- Kiểm tra và bảo trì định kỳ
Thường xuyên kiểm tra máy bơm, van, đầu phun và các thiết bị liên quan để duy trì trạng thái hoạt động của hệ thống.
Đặc biệt, với nhà máy và nhà xưởng, giải pháp chữa cháy cần phù hợp với tính chất sản xuất, nguyên vật liệu và nguy cơ cháy thực tế.
Câu hỏi thường gặp về quy định hệ thống chữa cháy tự động
1. Hệ thống chữa cháy tự động có bắt buộc đối với mọi nhà xưởng không?
Không. Việc trang bị phụ thuộc vào loại hình, quy mô, công năng và yêu cầu an toàn cháy áp dụng cho từng nhà xưởng.
2. Tiêu chuẩn nào quy định thiết kế hệ thống chữa cháy tự động?
TCVN 7336:2021 quy định yêu cầu thiết kế và lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt cho nhà và công trình.
3. Khi lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động cần lưu ý gì?
Cần chọn đúng loại hệ thống, tính toán lưu lượng và áp lực, bố trí thiết bị phù hợp, thi công theo thiết kế và kiểm tra vận hành sau lắp đặt.
Quy định hệ thống chữa cháy tự động là yếu tố quan trọng cần được tìm hiểu trước khi thiết kế và lắp đặt PCCC cho nhà xưởng, nhà máy, kho hàng. Việc lựa chọn đúng giải pháp và thi công theo các yêu cầu kỹ thuật áp dụng sẽ giúp công trình đáp ứng quy định an toàn PCCC, hạn chế rủi ro khi xảy ra sự cố.
Nếu doanh nghiệp đang cần tư vấn quy định hệ thống chữa cháy tự động, xác định công trình có thuộc diện phải lắp đặt hay lựa chọn phương án phù hợp, hãy liên hệ ngay Basic Fire để được tư vấn, khảo sát và hỗ trợ thiết kế, thi công trọn gói!
